كنند ) همان آگاهى به شركت در آهنگ كلى هستى و برقرار ساختن ارتباط اختيارى با خداوند كمال برين ) است . و عبادات مقرره متمركز ساختن قواى روحى براى احساس دائمى لزوم ارتباط با خدا است . فقط « حيات معقول » است كه مىتواند دو چهرهء مهم جهان هستى را بنماياند اين نتيجهء با اهميت عبارتست از مشاهدهء چهره و واقعيت جهان هستى : 1 - چهرهء طبيعى عينى و مادى جهان . 2 - واقعيت برين جهان كه رو به هستى آفرين است . 1 - چهرهء طبيعى عينى و مادى جهان - عبارتست از همين نمودها و روابط و ابعاد كه با اشكالى از كميتها و كيفيتها براى حواس و ذهن و آزمايشگاههاى ما مطرح است و هر يك از رشته‌هاى علوم در صدد توصيف و تحقيق قلمرو مخصوصى از آنها است . اين چهرهء واقعيت عينى و مادى جهان به هيچ وجه ساختهء ذهن و حواس بشرى نيست . باضافهء دلايل منطقى تجربى كه واقعيت عينى جهان را در ماوراى ذهن اثبات مىكند ، قرآن مجيد كه براى انسانها « حيات معقول » مىخواهد ، با بيانات گوناگون اين چهرهء واقعى جهان را در برابر ذهن انسانى مطرح مىنمايد . كافى است كه در حدود هفتصد آيه را در قرآن مورد مطالعه قرار بدهيم كه اصرار شديد دارد به اين كه خدا جهان را بر حق آفريده است و بايد انسانها اين جهان را بشناسند و در مسير رشد خود از آن بهره بردارى نمايند و ما ( خداوند ) آيات خود را در دو قلمرو جهان عينى برونى و جهان درونى براى مردم ارائه مىنمائيم * ( سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الآفاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ ) * ( 1 ) و بيانات ديگرى كه واقعيت جهان عينى را اثبات مىكند . 2 - واقعيت برين جهان كه رو به هستى آفرين است جهان با اين واقعيت برين نمودى از « عالم امر » است كه در آيات قرآنى آمده است : * ( إِنَّ رَبَّكُمُ الله الَّذِي خَلَقَ ) * ( 2 )

--> ( 1 ) فصلت آيهء 53 . ( 2 ) الاعراف آيه 54 .